Komend weekend vindt de Grand Prix van Valencia plaats, en het zag er enige tijd naar uit dat de Spaanse havenstad het toneel zou zijn van een opmerkelijke comeback: niemand minder dan zevenvoudig wereldkampioen Michael Schumacher zou de vacature invullen die door de crash van Felipe Masse in Hongarije was ontstaan. Een nekblessure die de 40-jarige Duitser eerder dit jaar bij een tuimeling van zijn motorfiets opliep, gooide echter roet in het eten. De geplande rentree zit er dus (voorlopig?) niet in voor Schumacher, tot grote spijt van een groot deel van de Formule 1 volgers.
Zo nu en dan wordt de sportwereld opgeschrikt door de rentree van een sporter. Soms succesvol (Lance Armstrong, Michael Jordan, in een verder verleden Johan Cruyff), soms minder succesvol (Bjorn Borg, Mark Spitz). Ook in de autosport is een comeback geen onbekend fenomeen: na zijn dramatische ongeluk op de Nordschleife waarbij hij bijna het leven liet, keerde Niki Lauda weer terug in de F1 paddock om in het volgende seizoen de wereldtitel binnen te slepen. De Oostenrijker wijdde zich daarna een aantal jaren aan zijn luchtvaartmaatschappij, maar toen de verveling toesloeg keerde hij opnieuw terug.
Overigens met veel succes: in 1994 stelde Lauda zijn derde en laatste wereldtitel veilig. Ook Jan Lammers' laatste race in de Formule 1 is een unicum: deze reed hij ruim tien jaar na zijn voorlaatste optreden, nog steeds een record in de Formule 1. De comeback van Lammers viel volgens velen in het water, maar doorzettingsvermogen en talent bleken niet voldoende om van botte pech verstoken te blijven en Lammers viel al vroeg in de race uit. Jammer, maar in de geschiedenis van de autosport spelen pech en doorzettingsvermogen regelmatig een grote rol. Zo ook in het verhaal van Alessandro Zanardi.
Begin jaren negentig maakt Zanardi zijn debuut in de Formule 1. De Italiaan kende successen in de karts, de F3 en de F3000 en debuteert voor Jordan. Na een rol als testrijder voor Benetton, stapt hij in 1993 in de Lotus. Zijn seizoen eindigt op een dramatische wijze: tijdens de training voor de Grand Prix van België laat zijn actieve vering hem in de steek en crasht Zanardi zeer zwaar in de Eau Rouge. Het volgende seizoen keert de Italiaan terug in de cockpit van de Lotus nadat zijn vervanger Pedro Lamy tijdens een crash beide benen breekt, maar Lotus gaat aan het eind van het seizoen op de fles.
Zanardi zit het volgende seizoen zonder stoeltje, en verdient de kost als part-time instructeur bij een renschool. Zijn conditie houdt hij op peil in het Britse GT-kampioenschap, en aan het eind van het seizoen tekent hij een contract in Amerika waar Zanardi in de CART series zal gaan rijden, de voorloper van de ChampCar en huidige IndyCar serie. Tijdens zijn eerste seizoen wordt Alex, zoals de Amerikanen hem noemen, derde in de eindstand en weet hij drie races te winnen. Meest memorabele moment: The Pass, de inhaalactie waarmee hij in de laatste ronde van het seizoen op Laguna Seca de winst pakt.
In de twee daaropvolgende seizoenen daarna excelleert Zanardi: zowel in 1997 als in 1998 legt Zanardi beslag op de eindoverwinning en boekt de Italiaan vele zeges. De Formule 1 blijft echter roepen en in 1999 zet Frank Williams hem in als rijder voor Williams, naast Ralf Schumacher. Het wordt geen succes: Zanardi kan moeilijk wennen aan de auto, en de motivatie is na drie succesvolle seizoenen ver te zoeken. Het volgende jaar betekent voor Zanardi noodgedwongen een sabbatical year nadat Jenson Button hem bij Williams vervangt, maar wederom volgt een verlossend telefoontje uit de Verenigde Staten.
Zanardi keert terug in de CART serie, maar in eerste instantie verloopt het seizoen niet geweldig. De auto en het team zijn niet optimaal, maar Zanardi lijkt tijdens de eerste race ooit van de serie in Duitsland, vier dagen na de terroristische aanslagen in Amerika, zijn eerste succes te behalen. Op de Lausitzring ligt de Italiaan ouderwets dominant aan kop, als met nog dertien ronden te gaan het noodlot toeslaat. Bij het uitrijden van de pit spint Zanardi op de koude banden, de aanstormende Canadees Alex Tagliani kan hem niet meer ontwijken en raakt de auto van Zanardi op vrijwel volle snelheid.
Zanardi wordt meer dood dan levend uit het wrak gehaald. Hij arriveert in het ziekenhuis met nog slechts een liter bloed in zijn lichaam en mist beide benen, en gedurende een aantal dagen zweeft de Italiaan tussen leven en dood. Zanardi zal het ongeluk overleven, maar iedereen verwacht dat de racecarrière van Zanardi voorbij is. Met een ijzeren wilskracht vecht Zanardi zich echter terug, en anderhalf jaar later zal hij de nog ontbrekende dertien ronden van zijn laatste race alsnog afmaken op de Lausitzring, in een aangepaste auto maar met snelheden boven de 300 km/uur.
Daarmee is het hoofdstuk nog niet afgesloten voor Zanardi. Eind 2003 stapt Zanardi in een aangepaste BMW om mee te doen aan de laatste race in het ETCC, het Europees toerwagen kampioenschap. Het volgende jaar rijdt Zanardi het gehele seizoen, en in 2005 stapt hij in de WTCC BMW om een volledig seizoen in een internationale autosport klasse te rijden. Zijn vechtlust wordt beloond met winst in Oschersleben (ironisch genoeg slechts enkele kilometers van de plek waar hij een aantal jaren daarvoor bijna het leven verloor), een overwinning die voor Zanardi 'een vervelend steentje in mijn schoen wegneemt'.
Ook de volgende seizoenen doet Zanardi voorin mee, en in 2006 weet hij de race in Istanbul te winnen. Een belangrijke overwinning, immers niet behaald door geluk of een gunstig uitgevallen 'reverse grid' regel, maar door simpelweg de snelste man op de baan te zijn. Dit kunststukje herhaalt Zanardi in 2008 in Brno, en momenteel rijdt Zanardi nog steeds zijn rondjes in het WTCC. Ook buiten het circuit geeft Zanardi regelmatig blijk van zijn doorzettingsvermogen: zo wist hij al eens de marathon van New York te volbrengen na slechts enkele weken training.
Met zijn wilskracht, opgeruimde karakter, talent en humor ('als ik nu een been breek, kan ik het repareren met een beetje lijm of een schroefje') is Alessandro Zanardi een graag geziene coureur in de paddock, en bovendien een voorbeeld voor velen. Weliswaar werd zijn Formule 1 avontuur geen succes, maar zijn talent heeft hij in Amerika meer dan voldoende geëtaleerd. Zijn afschuwelijke ongeluk leek het einde van zijn carrière in te luiden, maar voor Zanardi was het slechts het begin van een nieuw tijdperk. En ook zonder Formule 1 overwinningen verdient Alessandro Zanardi daarvoor alle respect.
Onderstaand videofragment laat The Pass zien, de inhaalactie waarmee Zanardi in de laatste ronde van het CART seizoen in 1996 tijdens de wedstrijd in Laguna Seca de leidende Brian Herta weet te verschalken. Deze do-or-die actie, nota bene in de beruchte Corkscrew, levert hem naast de zege grote populariteit op.