De laatste klap van Max Mosley

Vandaag heeft de World Motor Sport Counsil haar oordeel uitgesproken over crashgate. Voor wie de laatste weken onder een steen heeft gezeten: de zaak waarin Renault volgens de aantijgingen Alonso aan de winst in Singapore hielp door Nelsinho Piquet opzettelijk te laten crashen en de tactiek van Alonso daarop af te stemmen, met uiteindelijk de eerste zege van het jaar 2008 voor Renault tot gevolg. Al kort na de race werd de FIA daarvan op de hoogte gebracht door vader Piquet, maar kon men zonder verklaring van Piquet Jr. de zaak niet hard maken.

Het ontslag van Piquet Jr. als rijder van de Franse renstal, eerder dit jaar, bracht de zaak in een stroomversnelling. Nelsinho was bereid om zijn verklaring vast te laten leggen door de FIA (die hem immuniteit verleende) en een nieuw onderzoek volgde. De duistere rol die teambaas Briatore en hoofdingenieur Pat Symonds speelden kwam al gauw aan het licht en Renault zette het tweetal dan ook op straat, mogelijk in een poging de FIA ertoe de bewegen de eventuele straf zo klein mogelijk te laten uitvallen, en verklaarde de aantijgingen niet te zullen weerleggen.

Vanmiddag maakte de WMSC de straf bekend, en die valt bijzonder laag uit voor het team. Ondanks de verantwoordelijkheid voor zijn werknemers, en ondanks het feit dat Renault eerder een hoge straf in het vooruitzicht werd gesteld door o.a. Bernie Ecclestone, kwam de Franse renstal weg met een voorwaardelijke schorsing. Vóór 2012 mag men zich niet schuldig maken aan een vergelijkbaar vergrijp, op straffe van levenslange uitsluiting van de Formule 1. Pat Symonds kwam er met een uitsluiting van vijf jaar vanaf, Flavio Briatore komt er echter het minst genadig vanaf met een levenslange schorsing.

De opgelegde boete aan Renault is volstrekt ongeloofwaardig. Het is naïef om te denken dat de Formule 1 een brandschone sport is - of ooit was - en er zijn misschien niet veel mensen die belang hebben bij het naar buiten komen van de feiten, maar deze praktijken zijn simpelweg onacceptabel. Honderden miljoenen fans zijn bij de neus genomen, de veiligheid van Piquet en anderen is in het geding gekomen, en oneerlijkheid werd beloond met een Grand Prix overwinning - inclusief de daarbij behorende voordelen op het financiële vlak. En dat kan niet de bedoeling zijn.

Uiteindelijk levert het schandaal bijna alleen maar verliezers op, te beginnen met het team van Renault, zelfs al hoeft het team geen miljoenenboete te betalen. Een flinke smet op het blazoen, geen teambaas en hoofdingenieur meer, en enige sportieve successen die het team nog zal boeken - of recentelijk heeft geboekt - zullen voorlopig met argusogen worden bekeken. Al lange tijd zoemen de geruchten rond over een vertrek van Renault, en dit schandaal zou de directie van de geplaagde autofabrikant mogelijk definitief tot een afscheid van de Formule 1 kunnen verleiden.

Nelsinho Piquet zal waarschijnlijk nooit meer in de Formule 1 terugkeren. Want al keurt iedere renstal publiekelijk de daden van het Renault team af, geen enkel team zal een rijder in dienst nemen die mogelijk vroeg of laat uit de school klapt en de vuile was buiten hangt. Einde carrière dus voor de Nederlandse Braziliaan, al was dat gezien zijn prestaties (of het ontbreken daarvan) toch al geen zuiver denkbeeldig scenario, ondanks de excuses die Piquet daarvoor aanvoert. Wellicht neemt een team in een andere klasse hem in dienst, maar de Formule 1 is een gepasseerd station.

Er valt te discussiëren over de vraag of Piquet pas zijn mond had moeten opendoen ná zijn ontslag, en of hij überhaupt wel had moeten praten over het voorval bij zijn voormalige broodheer of de zaak onder de pet had moeten houden. De immuniteit die de FIA hem verleende lijkt mij onterecht (ook Piquet heeft een discutabel aandeel), maar de schade die de autosport met het schandaal oploopt mag geen reden zijn om dit niet naar buiten te brengen. Het evenwicht tussen matennaaien en klokkenluiden is wankel, maar Piquet verdient het voordeel van de twijfel.

Blijft wel de vraag waarom Piquet Jr. gehoor gaf aan het verzoek om zijn auto in de muur te zetten. Immers, Piquet wist natuurlijk donders goed dat hij hiermee meewerkte aan het manipuleren van de race, en bracht daarmee tevens zichzelf en mogelijk ook anderen in gevaar. Slechts de verleende immuniteit voorkomt nu een straf. Ook (oud)coureurs hebben kritiek, en vinden dat Piquet nooit in had moeten gaan op de voorstellen die door zijn toenmalige teamleiding werden gedaan, ook niet als daar een contractverlenging tegenover staat.

Ook die vraag is vanachter een toetsenbord moeilijk te beantwoorden. Het is makkelijk om te zeggen dat hij ogenblikkelijk op had moeten stappen of in ieder geval had moeten weigeren mee te werken aan het plan, maar dat is wellicht wat kort door de bocht. Voor een jonge, relatief onervaren coureur wiens contract al aan een zijden draadje hangt is dat wellicht niet makkelijk. Zeker niet als de vraag komt van je teambaas én manager. En tevens de man aan wiens hand Nelsinho op 12-jarige leeftijd een Grand Prix bezocht, toen Briatore nog een goede vriend van de familie Piquet was.

Ook de loopbaan van Briatore en Symonds zit erop. Hoofdingenieur Symonds kan van een vervroegd pensioen gaan genieten, want ook voor de Brit is de Formule 1 een gesloten boek. Symonds wordt dus voor vijf jaar verbannen uit de Formule 1, maar het aandeel van de redelijk anonieme technicus valt voor het grote publiek in het niet bij de rollen van bijvoorbeeld Piquet en Briatore. Symonds zal dan ook wel vrij snel vergeten zijn en kan binnenkort dan ook weer gewoon over straat zonder publiekelijk aan de schandpaal genageld te worden.

Voor Flavio Briatore zal de impact groter zijn. Zijn mores stonden al vaker ter discussie, maar na dit schandaal is een terugkeer in de Formule 1 uitgesloten voor de voormalige kroonprins, die op termijn uit leek te zijn op de positie van Bernie Ecclestone. Overigens is Briatore nog steeds de manager van een aantal F1 rijders (waaronder Kovalainen en Webber), maar het feit dat de FIA hem volledig uit de sport zal weren zal inhouden dat deze coureurs binnenkort naar een andere manager moeten uitzien teneinde hun superlicentie te behouden.

De enige winnaar is Max Mosley. Die heeft immers bereikt waar hij al jarenlang op uit was: het elimineren van zijn aartsvijand Briatore. Mosley en zijn FIA moesten recentelijk verschillende malen diep door het stof: een onthullende videoband, de FIA/FOTA farce, liegende kampioenen, gekrakeel rond reglementen en een sport die ondanks de spanning op de baan alleen nog de krantenkoppen haalde door de vele schandalen. Zijn dit jaar aflopende ambtstermijn als FIA voorzitter verleidde Mosley er toe op de valreep af te rekenen met de Italiaan.

De immuniteit die de FIA verleende of wilde verlenen aan Piquet en Symonds om ze aan het praten te krijgen, het zorgvuldig lekken van vertrouwelijke documenten die de publieke opinie beïnvloedde: allemaal onderdelen van een zorgvuldig geplande karaktermoord op Briatore. De FIA is getuige de lage straf nooit uitgeweest op een boete voor Renault, men wilde slechts de scalp van Briatore. Persoonlijke rancune bleek belangrijker dan gerechtigheid, maar Mosley zal zeggen er alles aan te gedaan te hebben de Formule 1 zo schoon mogelijk achter te laten, en kan bovendien claimen Renault voor de F1 te hebben behouden.

Zo kan Mosley toch nog tevreden achteroverleunen na een rampzalige periode. En zich daarbij nog verheugen op de bagger die Briatore nog over zich heen gaat krijgen, als de media hun terughoudendheid omtrent het publiceren van privéschandalen over Briatore laten varen en de afloop aangrijpen om de Italiaan nog verder de grond in te trappen - netjes of niet. Mosley kent als geen ander de impact daarvan, en zal een glimlach niet kunnen onderdrukken. Nogmaals, de uitsluiting van Briatore is volkomen terecht. Maar deze straf moet toch voornamelijk gezien worden als de laatste klap van Max Mosley.